روز و عذاب آن روز محيصى و خلاصى نباشد تا پندارى كه آن روز بر شما محيط و مشتمل شود چون حصارى . آنگه به امر معروف كردن در آمد و مىگويد : اى قوم ! ترازو تمام دارى ( 1 ) و پيمانه تمام دارى . و ايفاء ، تمام به دادن باشد ، و اين نيز هم از ظرف متّسع است چنان كه بيان كرديم ، براى آن كه ايشان پيمانه و ترازو نمىدادند ، [ و آن ] ( 2 ) متاع بود كه ايشان را فرمود به ايفاى آن * ( بِالْقِسْطِ ) * ، به داستان و راستى . و قسط ، عدل باشد و نصيب را قسط از اين جا گويند كه در او زيادت و نقصان نباشد * ( [ وَلا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ ] ) * ( 3 ) ، و چيزى كه به مردمان دهى كم مدهى ، و اين فعل به دو مفعول متعدّى باشد ، يقال : بخسته حقّه * ( وَلا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ ) * ، و عثوّا و عيث ، فساد بليغ باشد . و نصب * ( مُفْسِدِينَ ) * بر حال است ، و فساد مكنى در آن حال كه مفسد باشى ، اوّل نهى ( 4 ) است از فساد ، و دوم نهى است از آن كه فساد پيشه ( 5 ) مكنى تا به منزلت حال و صفت شما گردد . * ( بَقِيَّتُ اللَّه خَيْرٌ لَكُمْ ) * ، بقيّت خداى يعنى آنچه خداى تعالى براى شما باقى بگذاشته است از حلال ، شما [ را ] ( 6 ) آن بهتر است اگر هيچ ايمان دارى ، و من بر شما حفيظ و نگاهبان نه ام . و اين براى آن گفت كه او را قتال ( 7 ) نفرموده بودند ، يعنى بر من جز بلاغ و رسانيدن نيست و خداى است كه نگاهبان ( 8 ) اعمال بندگان است . ايشان گفتند شعيب را بر سبيل تهكّم و سخريّت ( 9 ) كه : نماز تو ( 10 ) مىفرمايد تو را ، و اين براى آن گفت كه او بسيار نماز بود ، كه ما [ 193 - ر ] رها كنيم معبودانى را كه پدران ما آن را مىپرستيدند از اصنام . اعمش گفت : مراد به صلات ، قراءت ( 11 ) است ،

--> ( 1 ) . مل : ترازو راست دارى . ( 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء مل ، افزوده شد . ( 3 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، از قرآن مجيد افزوده شد . ( 4 ) . آو ، آج ، بم ، آز : نفى . ( 5 ) . اساس : بيشتر ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 6 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد . ( 7 ) . اساس : افعال ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 8 ) . آج ، لب ، آز به . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : استهزاء . ( 10 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : نماز كن . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : قرآن .